Ysletmelerin en Onemli degerleri arasinda yer alan ve sürekli artis egiliminde olan verinin nerede ve nasil depolanacagi, gerektiginde nasil erisilecegi BT yOneticilerinin Onünde Onemli bir soru isareti olarak durmaktadir.
Arastirmalar dünya üzerindeki verinin 2007 yili itibari ile yaklasik 250 milyar GB'lik bir büyüklüge ulasarak mevcut depolama kapasitesinin üzerine ciktigini gOstermekte, her yil yaklasik %60 artis ile 2010 yilinda yaklasik 988 milyar GB'lik (988 Exabyte) veri büyüklügüne ulasilacagini OngOrmektedir.
Uzunca bir süre sunucular üzerine bagli olarak ikinci plana atilmis bir sekilde gelisimini sürdüren veri depolama sistemleri, veri büyüklügü ve Onemindeki artis, fiber kanal ve iSCSI teknolojilerindeki gelisim ile birlikte Ozgürlüge kavusmus ve BT yatirim listelerinin üst siralarinda yer almaya baslamistir.
Günümüz veri depolama egilimleri arasinda; veri depolama biriminin dogrudan sunuculara baglanmasi ile elde edilen "dogrudan bagli depolama" (DAS), sunucular ile harici veri depolama sistemleri arasinda Ozel bir network kurulmasi temeline dayanan "veri depolama agi" (SAN) ve yerel ag üzerinden etkin dosya sunumu icin Ozel olarak gelistirilmis "aygit" temeline dayanan "aga bagli depolama" (NAS) mimarilerinden bahsedilebilir.
DAS mimarisi, düsük sahip olma maliyeti ile kücük Olcekli isletmeler tarafindan en cok tercih edilen yaklasim olmakla birlikte veri miktarindaki artisa paralel olarak isletim maliyetlerinin artmasi, DAS cOzümlerinin esnek ve genislemeye müsait olmamasi nedeniyle SAN ve NAS sistemlerine gecis temel egilim olarak gOzlenmektedir. BOylece isletmeler verilerini gerektiginde genisleyebilen tek bir noktada konsolide ederken düsük depolama kapasiteli sunucu adaciklarinin sebep oldugu enerji , bakim ve isletim maliyetlerinin de Onüne gecmekte ve toplam sahip olma maliyetlerini (TCO) düsürmektedirler.
Onceleri, uzmanlik gerektiren fiber kanal teknolojisi kullanilarak olusturulan SAN mimarileri, iSCSI protokolünün gelisimi ve yayginlasmasi ile birlikte yOnetimi basit, sahip olmasi ve isletimi cok daha ucuz cOzümler halinde dOnüsmüstür.
Yüksek maliyetli fiber kanal baglanti elemanlari yerine uygun maliyetli gigabit ethernet ekipmanlar kullanilarak kurulan iSCSI SAN'ler, DAS mimarisinden SAN mimarisine geciste isletmelerin Oncelikli tercihi olmaktadir. Arastirmalar günümüzde toplam SAN pazari icerisinde yaklasik %10'luk paya sahip olan iSCSI SAN'in 2010 itibari ile %30'luk bir pay ile 5 milyar dolarlik bir pazar büyüklügüne erisecegini OngOrmektedir.
Ysletmelerin Olcekleri büyüdükce kullanilan uygulamalarin sayisi da artmakta ve bilgiye erisim ihtiyaci da cesitlilik gOstermektedir. coklu protokol destegine sahip ürünler,
SAN ve NAS mimarilerini ayni sistemde birlestirerek yüksek performansli fiber kanal ile uygun maliyetli iSCSI protokolleri üzerinden blok erisim, Windows ve Unix ortamlari icin dosya erisim protokollerini (CIFS,NFS) tek bir sistemle saglayabilmektedir.
coklu protokol destegi saglayan sistemler orta Olcekli isletmelerin farkli veri depolama ihtiyaclarini tek sistemde karsilarken büyük Olcekli isletmeler, finans ve telekom sirketlerine bakildiginda kullanilan uygulamalarin yüksek performans ve fonksiyonellik gereksinimleri bircok Ozelligi iceren "hepsi bir arada" cOzümlerden ziyade belli bir amac icin gelistirilen cOzümlere gidildigi gOrülmektedir. Bu cOzümler arasinda binlerde diske kadar Olceklenebilen ve yüzlerce sunucunun baglanabildigi "high-end" veri depolama sistemleri, online arsiv ve regülasyon ihtiyaclarini karsilamak icin kullanilabilecek "icerik adresli depolama" (CAS), SATA disk kullanimi ile uygun maliyetli yedekleme platformu saglayan "sanal teyp kütüphanesi" (VTL) cOzümleri sayilabilir.
Verinin boyutunun ve Oneminin artmasi ile birlikte depolanmis verinin kolayca yOnetilmesi, güvenliginin saglanmasi, daha anlamli olan bilgiye cevrilmesi ve korunmasi da büyük Onem kazanmistir. Günümüzde üreticiler veri icin altyapi saglanmasinin gerekliligi gOrüsünde birlesmis ve verinin yaratilip kullanildiktan, ardindan arsiv haline gelinceye kadar ki yasam dOngüsü icerisinde gerekli olan tüm sürecleri saglayacak cOzümler sunmayi arzulamaktadirlar. Bu altyapiyi saglamak adina gecmiste oldugu gibi ilerde de sirket evlilikleri ve alimlar beklenmektedir.
Depram, yangin gibi felaketlerin yani sira basit bir kullanici hatasindan da kaynaklanabilecek veri kayiplara karsi Onlem alinmasi en az verilerin depolanmasi icin gerekli altyapiyi hazirlamak kadar Onemlidir.
Verilerin korunmasinda genel yaklasim verinin yüksek kapasiteli ve saklama Omürlü manyetik teypler üzerine periyodik olarak yedeklenmesidir. Sürekli artan kapasite ve hiz ihtiyacinin karsilanabilmesi icin LTO ve SDLT teknolojileri birbirleri ile yarismaktadirlar. Her gecen gün daha hizli ve yüksek kapasiteli teyp teknolojileri kullanima sunulsa da sadece bu sekliyle verinin korunamayacagi anlasilmis, sanal teyp kütüphanesi, snapshot, klonlama, replikasyon gibi tamamlayici teknolojiler gündeme gelmistir. Sik kullanilmayan verilerin arsivlenerek ya da de-duplication yOntemleri ile periyodik yedeklenecek verinin en aza indirilmesini saglayan cOzümler gelistirilmistir.
Uygun maliyetli ve yüksek kapasiteli disk altyapisi kullanan sanal teyp kütüphanesi (VTL) cOzümleri, fiziksel teyp kütüphaneleri ve teyp kullaniminda yasanan performans ve güvenilirlik sorunlarini adreslemektedir. Teyp sürücülerine kiyasla daha yüksek performansa sahip disk sürücüler ile yedekleme ve kurtarma islemleri daha hizli gerceklestirilirken, RAID kullanimi ile teyp kartuslarinda yasanan bozulmalara bagli veri kayiplari ortadan kalkmaktadir.
Snapshot kullanimi ile verinin bulundugu depolama sistemi üzerinde farkli anlara ait gOrüntüleri alinarak, veri kaybi oldugunda veri bu anlik gOrüntüler kullanilarak dogrudan disk üzerinden kurtarilabildigi gibi verinin klonlari cikarilarak uygulama testi, raporlama gibi islemler üretim verisi riske edilmeden ve performans etkisi yasanmadan bu klonlar üzerinde gerceklestirilebilmektedir.
Replikasyon ile veri senkron ya da asenkron olarak farkli bir lokasyona aktarilarak üretim verisinin bir kopyasinin baska bir lokasyonda bulundurulmasi saglanmaktadir. Üreticiler veri depolama sistemleri arasinda fiber yada IP networkleri üzerinden diskten-diske replikasyon cOzümleri sunabilmektedirler.
Sürekli denetim olmaksizin tam bir veri koruma stratejisi olusturulmasi düsünülemez. Ysletmeler olusturduklari veri koruma cOzümü ne olursa olsun alinan Onlemleri sürekli denetlemeli ve ihtiyac duyduklarinda kullanilabilir olmalarini saglamalidir.
Levent Kaptanoglu
